‘แพร่แห่ระเบิด’ เหตุเกิดที่เมืองลอง

หลายคนคงคุ้นหูกับคำว่า ‘แพร่แห่ระเบิด’ บางคนก็เอามาล้อเลียนคนเมืองแพร่ว่า ชาวบ้านไม่รู้ว่าเป็นลูกระเบิด คิดว่าเป็นของศักดิ์สิทธิ์ตกลงมาจากสวรรค์ จึงเอามาแห่จนเกิดระเบิดขึ้นมาต้องมีคนล้มตายมากมาย แต่หารู้ไม่ว่าแท้จริงแล้วนั้น ต้นตอของวาทกรรมที่ว่า แพร่แห่ระเบิดนั้น ถือกำเนิดขึ้นที่เมืองลอง จ.แพร่ โดยในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ขบวนการเสรีไทยแพร่ จะมีหน้าที่เป็นผู้สืบหาที่ตั้งของทหารญี่ปุ่น และส่งข้อมูลทางการทหาร รวมทั้งชี้นำการทิ้งระเบิดให้กับฝ่ายอเมริกา จนเกิดความเสียหายอย่างกว้างขวางแก่ทหารญี่ปุ่น วีรกรรมในครั้งนี้ ทำให้ประเทศไทยสามารถเจรจากับฝ่ายสัมพันธมิตรจนได้เสรีภาพคืนมา และชาวเมืองแพร่เห็นคุณค่าของปลอกระเบิด หลังจากที่มีการเก็บกู้เอาดินระเบิดออกแล้ว จึงได้แห่มาถวายวัด เพื่อใช้เป็นระฆัง เนื่องจากเมื่อเคาะแล้วมีเสียงดังกังวาน จนเรียกกันว่า ‘ระฆังแห่งเสรีภาพ’

ไวยาวัจกร วัดพระธาตุศรีดอนคำ เล่าว่า ลูกระเบิดมีมาตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 แต่ก็มีการเก็บกู้เอาดินระเบิดออกจนหมดแล้ว เหลือเพียงแต่ปลอก ชาวบ้านจึงลากกลับมาเก็บไว้ในบ้านของตนเอง หลังจากนั้น หลวงปู่ที่วัดพระธาตุศรีดอนคำได้บิณฑบาตไปเจอเลยบอกให้ชาวบ้านเอามาไว้ที่วัด ชาวบ้านก็ปรึกษาหารือกันทำเป็นขบวนแห่ระเบิดขึ้นมา พร้อมกับมีการประกวดขบวนแห่แต่ละหมู่บ้านด้วย ส่วนระฆังที่เป็นปลอกระเบิดนั้นไม่ได้มีแค่ที่วัดพระธาตุศรีดอนคำแห่งเดียว แต่ยังมีอยู่ในวัดแม่ลานเหนือ วัดนาตุ้ม แต่เวลาแห่มาแห่ไว้ที่วัดพระธาตุศรีดอนคำ จึงเป็นที่มาของคำว่า แพร่แห่ระเบิด นั่นเอง